آخرین مطالب

تاریخ شفاهی معماری مساجد ایرانی در برسیان معماری ایرانی - معماری اسلامی

تاریخ شفاهی معماری مساجد ایرانی در برسیان

  بزرگنمایی:

معمار شهر - به گزارش خبرنگار ایمنا، از اصفهان تا گاوخونی سرزمین‌ها و سکونت‌گاه‌هایی وجود دارد که به واسطه رود جوشان و زندگی بخش زاینده‌رود، از دوران باستان در این منطقه شکل گرفته‌اند. سرزمین‌هایی که هر کدام در دل خود داستان‌های ناگفته و تاریخ به انزوا رفته دارند. شاید مهم‌ترین دلیل فراموش شدن داستان‌های مردم شرق، قطع شدن شریان زندگی آنان یعنی زنده‌رود باشد، تا وقتی که زندگی نباشد داستانی هم وجود ندارد.

روستای برسیان در 35 کیلومتری شرق اصفهان یکی از روستاهایی است که با مناره و مسجد تاریخی خود روایت‌های زیادی در قلبش دارد. روستایی که گندم‌زارهای کنار مسجد آن زبان‌زد بوده و جلوه‌ای باشکوه از این بنا می‌دهد. این روستا که محلی‌ها آن را بیسیون نیز می‌خوانند، در اصل پارسیان بوده و از دوران گذشته رونق داشته و حتی در زمان صفوی نیز از مراکز مهم اصفهان به شمار می‌رفته است.

مجموعه آثار معماری بسیار ارزشمندی در این روستا وجود دارد، از مناره و مسجدی که برسیان را بر زبان انداخته تا کاروان‌سرای عباسی آن که تاریخ منطقه را در روزهای نه چندان دور به رخ می‌کشد. همچنین چهارزیارت گاه در برسیان وجود دارد امام‌زاده شاه‌مراد، امام‌زاده شاه‌مردان، امام‌زاده شاه‌لنگر و امام‌زاده شمس‌الله که نقش زیادی در زندگی اجتماعی مردم منطقه دارند.

مناره و مسجد برسیان شاخص ترین بنای این روستا است، مناره‌ای که در دل مسجد سر به فلک گذاشته تا بلندای تاریخ و تمدن سرزمین را نشان دهد. مناره و مسجد در میان انبوه زمین‌های کشاورزی و گندم‌زارهای برسیان مانند نگین درخشانی است. این مسجد مربوط به دوران سلجوقی بوده و معماری آن مانند دیگر مساجد اولیه که در ایران ساخته شده، است.

در شروع تاریخ دوره اسلامی ایران، مهاجمان عرب از منطقه اصفهان تاخت و تاز خود را در امتداد راه‌هایی که به دشت‌ها، کویرها و کوه‌ها منتهی می‌شد، دنبال می کردند. این پیشروی‌ها در مناطقی بود که مردمانش وارث تمدنی کهن بودند، برسیان نیز یکی از همین شهرها بود که در دوران ساسانی از مراکز مهم مذهبی به شمار می‌رفت. به همین دلیل مردم این منطقه بدون توجه به نقشه‌های عربی، الگو معماری ایرانی اسلامی را برگزیدند که مهم‌ترین آن‌ها گروه‌های چهارطاقی و گنبدخانه‌ها بودند.

مسجد جامع برسیان نیز از این گروه از بناها شمرده می‌شود که در چهار طاقی آن دیگر معماری ساسانی از میان رفته ولی روح آن بر بنا باقی مانده است. این بنا شباهت زیادی به مسجد جامع عتیق اصفهان دارد، البته مسجد جامع برسیان در ابتدا تنها یک گنبدخانه داشت که از کنار آن نیز مناره‌ای قدعلم کرده بود. مسجد جامع برسیان نمونه عالی برای مرور تاریخ شفاهی معماری ایرانی اسلامی است، مسجدی که در عهد سلجوقیان ساخته شد و به خوبی روند رو به رشد مسجد سازی در ایران را نشان می‌دهد.

برسیان در زمان صفوی به دلیل نزدیکی به شهر اصفهان و آب و هوای خوب محل تفرج شاه و درباریان بود. به همین دلیل در زمان صفوی نیز ساخت و سازهایی در این منطقه صورت گرفت که معروف‌ترین آن کاروانسرایی است که در کنار مسجد ساخته شده است. تزئینات و بخش‌های در این دوره به مسجد برسیان نیز اضافه شد و این مسجد گسترش پیدا کرد؛ صحن مهم‌ترین بخشی بود که در عهد صفوی به مسجد اضافه شد.

مناره مسجد برسیان‌ از کهن‌ترین مناره های تاریخی ایران و جامع بهترین ظرایف فنی آجرکاری عصر سلجوقی است که از دیرباز از بناهای‌ جالب‌ توجه‌ اصفهان‌ به‌ شمار می‌آمده‌ است. این‌ مناره بر خلاف مناره های قرن هشتم به بعد، دور از سردر اصلی و خارج از گنبد و چسبیده به ساختمان مسجد و به صورت میله ای منفرد و مدوّر بنا شده است و با ارتفاع‌ 55/34 متر بر دایره‌ای‌ به‌ قطر 75/5 متر بنا نهاده‌ شده‌ است.

مناره برسیان در کنار مسجد آن از قدیمی‌ترین آثار اسلامی ایران به شمار می‌روند، این مجموعه نمونه‌ای عالی برای نمایش آن چیزی است که در صدر اسلام رخ داده و همانطور که گفته شد تاریخ شفاهی مساجد ایرانی اسلامی را در برسیان می‌توان یافت. از هر دوره‌ تاریخی و از هر قرن و حکومتی در این مسجد کتیبه، تزئین یا بخشی بر جا مانده است. پس از فراز و فرودهای فراوان این مسجد و مناره آن از دل تاریخ سر بلند بیرون آمده‌اند به این نسل رسیده‌اند، اما اکنون مسجد جامع برسیان حتی سردر در خور نیز ندارد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

آخرین اخبار

پیشنهاد امضای تفاهم نامه 4 جانبه برای بازسازی مناطق زلزله زده مسجد سلیمان/ ضرورت حذف محدودیتهای نابجا برای ساخت و ساز در مسجد سلیمان

افزایش تسهیلات برای خرید مسکن ؟

شهرسازی تاکتیکی و توسعه پیاده‌راه‌ها

مسکن از دلار جلو زد!

اعلام نتایج هشتمین دوره انتخابات شورای مرکزی+ اسامی 64 نفر / آسیب به جامعه‌مهندسی درپی دسته‌بندی مهندسان

آیین‌نامه کنترل شهرسازی به‌زودی تدوین می‌شود/ جامعه مهندسی کشور جزو جوامع فرصت‌ساز و زندگی آفرین است

330 هزار هکتار بافت تاریخی و سکونت گاه غیر رسمی بازآفرینی می شود

نرخ حاشیه‌نشینی در تبریز

کاهش عمر ساختمان‌های کشور به 23 سال!

یادبودهای 27 تیرماه ...

برترین فیلم از نگاه شهر دوستدار کودک جایزه می گیرد

تنها 5 درصد نمای ساختمان‌های ارومیه برگرفته از فرهنگ ایرانی اسلامی است!

2.6 میلیون خانه خالی در آشفته بازار مسکن/ «سامانه ملی املاک و اسکان» طرحی که همچنان خاک می‌خورد!

توسعه پایدار شهری منوط به داشتن طرح‌های منعطف است

بیمه تضمین کیفیت و مجری ذی‌‌صلاح، حلقه مفقوده صدور شناسنامه فنی و ملکی

پایان کار ساختمان‌های شهرداری هزینه بر است

رفتار قالیبافی یاران حناچی و استمرار بلند مرتبه سازی‌ها در تهران / ساخت و ساز غیر اصولی فقط زمانی بد است که توسط رقیب سیاسی عملیاتی شود

فروش و اجاره برندهای خاص برای تعیین قیمت ملک/ اخذ پول برای صدور شناسنامه فنی ساختمان به‌ازای هیچ !

یادبودهای 24 تیرماه ...

شورای پژوهشی معاونت معماری و شهرسازی تاسیس شد/ساماندهی فعالیت‌های پژوهشی حوزه معماری و شهرسازی

ساخت 21 هزار واحد مسکونی در شهرجدید هشتگرد!

لزوم تامین سرانه کاربری در طرح تفصیلی شهر ارومیه/ بافت تاریخی شهر حفظ می‌شود

بلند مرتبه سازی غیر قانونی از سوی نزدیک ترین ساختمان به دریاچه خلیج فارس !

تعیین تکلیف پروانه ساختمانی املاک در تملک شهرداری ضروری است

فرونشست «بحران» است؟/سالاری: از سوالتان تعجب می‎کنم!/امانی: این را خواجه حافظ هم می‎داند!/ شفیعی: چرا صورت مساله را پاک می‎کنید؟

اجرای طرح جامع شهرها مشارکت فراگیر می‌طلبد

اولویت وزارتخانه راه‌اندازی و بهره‌برداری مترو در شهرهای جدید است

یادبودهای 23 تیرماه ...

افق طرح جامع شهر اراک برای جمعیت 653 هزار نفری مصوب شده است

معافیت مالیاتی موجران ضابطه‌مند در کمیسیون اقتصادی دولت/ شناسایی خانه‌های خالی در سیستم اطلاعاتی متصل

تأکید بر تولید و استفاده مصالح ساختمانی استاندارد در ساخت و ساز

از داوینچی تا برادران مظفر !

مکاتبه حناچی با اسلامیان و جهانگیری برای تعیین تکلیف 27 هکتار از اراضی تونل تهران ـ تبریز!

چرایی «نه» به انتقال پایتخت !

تصمیم‌گیری در خصوص طرح ساماندهی کلانشهر تهران در جلسات آتی شورای‌عالی شهرسازی/خروج پادگان‌های بالای 10 هکتار از محدوده شهرها در شورای‌عالی شهرسازی بررسی می‌شود

تهیه سند و تغییر فرآیند تصویب معماری ایستگاه‌ها، دو گام اساسی خط دو و سه مترو خواهد بود

دسترسی آزاد محققان و پژوهشگران به منابع علمی حوزه های معماری و شهرسازی فراهم می شود/ارسال هفت کتاب پژوهشی معماری و طراحی شهری به تمامی دانشگاه های کشور

تداوم «تراکم‌فروشی متخلفانه» در برخی مناطق شهرداری/ صدور غیرقانونی پروانه ساخت‌وساز برای 7 هزار هکتار از اراضی تهران در دوره مدیریت قبلی

ضرورت ایجاد سیستم بازچرخانی آب در تهران/عدم هماهنگی میان توسعه شهرسازی و دسترسی به حمل و نقل عمومی در پایتخت

دوره آموزشی طراحی و ساخت مدفن‌های مهندسی برای پسماندهای شهری، بهداشتی و صنعتی برگزار می‌شود

دوره آموزشی مدرسه تابستانی مطالعات انتقادی شهری حواشی مسئله مسکن

توجه به بازشناسی هویت در معماری ضروری است / شهر شیراز دارای ارزش تاریخی و معماری خاصی است

اعتراض هنرمندان پیشکسوت به توقف پروژه شهرک تندیسان / تقدیر از 4 هنرمند پیشکسوت فعال در مرکز تجارت جهانی

بازدید رئیس شورای شهر از کمیسیون ملی یونسکو در ایران/ شهرداری و شورای شهر تهران با کمیسیون ملی یونسکو همکاری می‌کنند

برگزاری نشست تخصصی بازتعریف هویت شهری/ لزوم توجه بر خرده فرهنگ‌های محله‌ای

بلندمرتبه سازی در مازندران ضروری است!

شهر را به کارگاه ساختمانی تبدیل نکنیم/ لزوم تدبیر در رابطه با طرح فاضلاب

100 هزار خانه در بافت فرسوده ساخته می شود

سازمان مالیاتی: وزارت راه و شهرسازی مانع دریافت مالیات از خانه‌های خالی است!

افشاگری عباس آخوندی از دهه 70 !